Aslına bakarsanız bu yazıya başlamadan önce kadın bilim insanı olarak kimi yazsam diye düşünürken aklıma yalnızca Marie Curie geldi. Düşününce bilimle uğraşan bir kadın olarak aklıma başka bir kadın bilim insanının gelmeyişi beni utandırdı. Bu yüzden adını belki hiç duymadığımız ama çok önemli bir keşfe imza atan Nettie Stevens’dan bahsedeceğim.
Nettie Stevens, tam adıyla Nettie Maria Stevens, 7 Temmuz 1861’de Vermont Amerika’da doğan bilim insanı, cinsiyet belirleyen kromozomları keşfeden ilk Amerikalı biyolog ve genetikçidir.

1900’lü yılların başında kalıtım konusu daha yeni ortaya atılmıştı. Stevens, un kurtlarıyla yaptığı deneylerde, erkeklerin X veya Y kromozomu içeren sperm ürettiğini, dişilerin üreme hücrelerinin ise yalnızca X kromozomuna sahip olduğunu tespit ediyor. Bu buluş biyolojik cinsiyetin kalıtımsal olarak belirlendiği teorisini desteklemiş oluyor. Çalışmayı Thomas Morgan’la yürütüyor fakat ne acıdır ki Mathilda etkisinin kurbanı oluyor. O dönem bu önemli çalışma Thomas Morgan adlı bilim insanına atfediliyor.

Morgan sanırım ödülü almış olmasının vicdan azabıyla Stevens’ı aşağılar tavırla Science dergisinde, Stevens’in deney boyunca gerçek bir bilim insanından çok bir teknisyen gibi davrandığını yazdı.

İşin aslı Mathilda etkisi hakkında Türkçe kaynakta bulmak bir oldukça zor. Zaten ülkemizde de bir hayli aydınlanma karşıtı olduğu için buna şaşırmıyorum. Her başarılı erkeğin arkasında bir kadın yoktur. Çoğu zaman başarılı olan kadının ta kendisidir fakat Stevens gibi sadece teknisyen olarak kayıtlara geçer. Biz kendimizin ve yapabileceklerimizin farkında olmalıyız.

Ve son olarak lütfen artık bilim adamı demeyin. Lütfen.
Sevgiler…

MERVE GÜL KÜLCÜ

Kaynaklar:
https://news.nationalgeographic.com/news/2013/13/130519-women-scientists-overlooked-dna-history-science/

10 Groundbreaking Women Scientists Written Off By History

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here