Astrobilimi Türkiye’ye taşıyan Dilhan Eryurt 29 Kasım 1926 yılında İzmir’de doğdu. Lise eğitimini Ankara Kız Lisesinde birçok ödül ve takdirnameler ile tamamladı. Lise yıllarında matematiğe özel bir ilgisi vardı ve bu nedenle İstanbul Üniversitesi Yüksek Matematik ve Astronomi Bölümünü okudu. Astronomiye olan büyük merakı üniversite yıllarında ortaya çıktı.

Serüveni daha yeni başlayacaktı.
1953 yılında Tevfik Oktay Kabakçıoğlu İstanbul Üniversitesinde astronomi bölümü açmak için görevlendirilmişti ve Eryurt, Kabakçıoğlu’nun yanında iki yıl kadrosuz asistan olarak çalıştı. Ardından bir süreliğine lisansüstü çalışmalarına Michingan Üniversitesinde devam etti ve 1953’te Ankara Üniversitesi Astrofizik Anabilim Dalı’nda doktora ve doçentlik çalışmalarını tamamladı.

1959’da IAEA (Uluslararası Enerji Atom Ajansı)’dan aldığı bursla iki yıl Kanada’da Deep River Atom Enerji Laboratuvarında, Eryurt’un seçtiği hidrojen yıldızları konusunda Alastair G. W. Comeron ile çalıştılar. Hidrojenden meydana gelen gazların opozitesini hesaplaması için bilgisayar programına ihtiyaç duyulduğu için istenilen programı yapmayı başardı.
Daha sonra SIE (Amerikan Soroptimist Federasyonu)’dan aldığı bursla Indiana Üniversitesinde görev aldı. Bu üniversiteye bağlı olan Goethe Link Gözlemevi’nde çalışmaya başladı.

Daha sonraki yıllarda National Academy of Science’tan burs kazandı. NASA’ya bağlı olan Goddard Gözlemevi’nde, Kanada’da Deep River Atom Enerji Laboratuvarı’nda beraber çalıştığı Alastair G. W. Comeron ile Güneş Evrimi üzerinde çalıştılar. Bu arada gözlemevinde çalışan tek kadın astronomdu. Yaptığı çalışmalarla doğru bilinen yanlışların gerçek yüzünü ortaya çıkardı.

1968 yılında ODTÜ’de bir yıllığına konuk profesör olarak çalıştı ve TÜBİTAK’ın desteğiyle I. Ulusal Astronomi Toplantısı’nı düzenledi.
Dilhan Eryurt’un yaptığı çalışmalar Apollo Projesi (Ay’a ilk iniş) için çok değerli ve başarılıydı. Bu başarısından ötürü 1969 yılında Apollo Başarı Ödülü’ne layık görüldü.

Goddard Gözlemevi’nde iki yıllık çalışması ardından az rastlanan bir ayrıcalık tanındı ve kıdemli çalışan olma hakkına sahip oldu. Bir süre daha çalışmalarına burada devam ettikten sonra yıldızların oluşumunu ve gelişimini araştırmak üzere California Üniversitesi’ne gönderildi.

Eryurt 1969-73 yıllarında NASA’da çalışmalarını sürdürdü. 1973’te Türkiye’ye dönerek ODTÜ Fizik Bölümü’ne Astrofizik Anabilim Dalını kurdu. 4 yıl sonra TÜBİTAK tarafından her yıl düzenlenen, bilimsel araştırmalarıyla bilime evrensel düzeyde önemli katkılarda bulunmuş bilim insanlarına verilen Hizmet ve Teşvik Ödülü’ne layık görüldü.
1988 yılında 6 ay fizik bölüm başkanlığı ve 5 yıl Fen ve Edebiyat Fakütlesi’nin dekanlığını yaptı.

1993 yılında emekli olan değerli bilim insanımız Dilhan Eryurt, 13 Eylül 2012’de kalp krizi geçirerek hayata gözlerini yummuştur.
Yıldızların yapısı ve gelişimi, Güneş modelleri, nötrino problemleri gibi arkasında birçok çalışma, makale ve başarı bırakarak adı insanlık tarihine ‘Güneş’i Zapteden Kadın’ olarak geçmiştir.

KAYNAKÇA:
https://tr.wikipedia.org/wiki/Dilhan_Eryurt
http://www.biyografya.com/biyografi/2707

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here