Karanlık-Madde ve Vera Rubin

Genel inanışın aksine kadınlar ev yaşantılarında , günlük hayatlarında, anneliklerinde olduğu kadar, iş dünyasında ve bilim dünyasında sağlam yer edinip büyük katkı sağlamışlardır. Günümüzde de hala devamlılığını sürdüren erkek egemen toplumların çoğunlukta olması neticesinde bu kadınlar maalesef kolayca unutulmaktadır.Unutulmayı hak etmeyen ve yaptıkları işlerle saygıyı hak eden bu kadınlar erkeklere göre az sayıda olmalarına karşın mükemmel işler yapmışlardır. Bu yazının sizi tanıştıracak olduğu kişi ise Vera Rubin. Erkeklerin hakim olduğu bir dünyada mücadele vermiş kadın bilim insanı.

Karanlık madde,günümüzde hala çözülememiş bir gizem olarak evrenimizde bulunmaktadır.Hala çözülememiş olması belki de onu en popüler en dikkat çekici konulardan biri haline getirmektedir.Sonuç olarak hepimiz DNA’larımıza kodlanmış merak ve araştırma duygusuna sahip canlılarız. Neyse ki tarih boyunca varlığımızın bu en harika özelliklerinden biri olan olan merak duygusunu bastırmayıp,aksine peşinden gidip harika keşif ve icatlar yapmış insanlar mevcut.Karanlık madde sadece ismiyle bile bizleri çeker.Nedir bu ‘’karanlık madde?’’. Astrofizikte elektromanyetik dalgalarla etkileşime girmeyen varlığını yalnızca diğer cisimler üzerindeki kütlesel çekim etkisinden anlayabildiğimiz maddelerdir. Evrenimizi çevreleyen bu madde hakkında ne biliyoruz?Adı üzerinde karanlık madde,orada olduğunu bildiğimiz ama somut bir şekilde gözlenemeyen bir çeşit ismini vermek istemeyen izleyici.Bu maddenin parçacıkları bilinen hiçbir ışık türü ile etkileşime geçmedikleri için gözlenemez.Peki bu gözlemlenemeyen son derece gizemli ve kozmos’un işleyişinde kusursuz bir denge yaratarak varlığını sürdüren maddeyi kim nasıl keşfetti?Bugün bile anlaşılamayan bu maddeyi geçmiş yıllarda keşfeden harika bir bilim insanı olmalı.Evet tam da öyleydi ve bir kadındı.

Vera Rubin ile tanışın. ABD’li astronom galaksilerin dönüş hızlarıyla ilgili çalışmaların öncüsü olup, bugünün en büyük merak ve araştırma konusu olan kara maddeyi ilk fark eden astronomdur. Küçük yaşlardan itibaren gökyüzüne ilgi duymaya başlayan Vera’nın bu merakı babası tarafından da desteklenmiştir.İlerleyen yıllarda birlikte çalıştığı Kent Ford ile birlikte Doppler Kanunu’nu kullanarak Galaksinin farklı sarmallarındaki yıldız hareketlerin hızlarını ölçmüştür.Fakat vardiyalı olarak yapılan uzun ölçümler sonucu şaşırtıcı bir sonuçla karşılaştılar. Newton ‘un evrensel çekim yasası gereği beklenen’’merkeze yakın olan , uzak olandan daha hızlı döner.’’ kuralı alt üst olmuştu. Çünkü gözlemleri sonucu en galaksinin merkeze en yakın yıldızlar en uzak yıldızlar ile aynı hızda dönmekteydi.Peki bu nasıl olabilirdi?Güneş sistemlerinde geçerli olan ve gözlemlenebilen bu kanun galaksi boyutunda geçersiz kalmıştı.Peki ama neden?Bu bulgu Karanlık Madde’nin varlığına işaret eden ilk kanıttı.

Karanlık maddeyi keşfetmesi en büyük başarılarından biri olsa da tek başarı değildi.Gözlerini gökyüzüne dikmiş tüm merakı ve keşfetme arzusu ile kozmosu gözlemleyen bu harika kadın aynı zamanda bir galaksi keşfetti (NGC 4550) .Üstelik bu alışılmış galaksilerin dışında bir özelliğe sahipti.Galaksideki yıldızların yarısı diğer yarısının aksi yönünde yörüngelere sahipti.Hayal edince bile insanı heyecanlandıran böyle bir galaksiyi keşfeden Vera Rubin’di. Ona bu harika Keşifleri ve daha nicelerini yaptıran ise içindeki durdurulamaz bilim ve öğrenme aşkıydı.Merak ve öğrenme arzusu bir insanın sahip olabileceği en kıymetli meziyettir.Bu meziyeti yaşam boyu kaybetmemeniz dileğiyle.

 

   Kaynakça

https://www.amnh.org/explore/resource-collections/cosmic-horizons/profile-vera-rubin-and-dark-matter/

4 YORUMLAR

  1. Şahane bir yazı. Ellerine sağlık. Hem bilmediğimiz bir konu hakkında bilgilendirici, hem de kadının toplumdaki yeri hakkında öğretici ve esinlendirici bir yazı olmuş. Yazılarının devamını bekliyorum.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here