Herkese merhaba!Bugün biraz Nietzsche’nin felsefesi üzerine yazdım.İyi okumalar!

Kendisini “yarının yazarı” olarak tanımlayan Nietzsche’nin değeri hayattayken anlaşılmamış. Ancak ölümünün ardından felsefenin en ünlü isimlerinden biri haline gelmiştir. Nietzsche çağı itibariyle 19. yüzyılın sonlarında yaşamış olsa da, etkileri itibariyle çağdaş bir filozof olarak düşünülebilir. O, 25 yıllık bilinçli yaşamında arkasında düşüncenin kendinden sonraki seyrini derinden etkileyen birçok eser bırakmıştır. Onun eserleri de tıpkı yaşamı gibi oldukça karmaşık ve çetrefillidir. İlgi alanlarının çeşitliliği, şiir ve aforizmalarla konuşması, sistem karşıtı bir felsefe anlayışına sahip olması, oldukça sıkıntılı ve hastalık içinde bir yaşam sürmesi, vb. hususlar, eserlerine de yansımış ve yorumcuları birbirinden oldukça farklı düşüncelere sevk etmiştir. Yorumcular, Nietzsche’nin felsefesini ve eserlerini, onun hayatının belli periyotları ile ilişkilendirip, üç döneme ayırarak ele alırlar. Bazı eserlerini incelemeden önce bu üç döneme bir göz atalım:

Birinci dönem, Nietzsche’nin ilk yazılarını da kapsayan ve onun Schopenhauer ve Wagner’in etkisinde kaldığı dönemdir.Bu dönemi [Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik ( Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu) adlı eseri temsil eder. Bu eserde Nietzsche, Sokrates öncesi Grekler’in yaşamın olanca acımasızlığına karşı onunla başa çıkma doğrultusunda ortaya koymuş oldukları tragedyalara dikkat çeker.Tragedyalar Nietzsche’ye göre: oluşun dayanılmaz ağırlığı altındaki Grekler’in, sanat vasıtasıyla hayatı çekilir hale getirdikleri eserlerdi.

Nietzsche’nin filozof kariyerinin ikinci dönemi, 1876-1882 yılları arasındaki döneme tekabül eder. Nietzsche’nin bu döneme geçişiyle Wagner ile arasının açılması arasında yakın ilişki vardır. Wagner’in aşırı milliyetçi ve antisemitik tutumları ile Nietzsche’nin ulus kaynaklı geleneksel değerlere karşı olan tavrı arasındaki gerilim, nihayet Wagner’in 1878’de yazdığı Parsifal Operası ile son noktasına ulaşır. Nietzsche’nin ikinci dönemi ise, onun 1878’de kaleme aldığı ve üç bölüm halinde yayınlanan Menschliches, Allzumenschliches (İnsanca Pek İnsanca) adlı eseri temsil eder. Bu dönemde Nietzsche’nin ilk dönemdeki Sokrates karşıtı tavrı adeta tersine dönmüş, Sokrates artık yüceltilmeye başlanmıştır. Bu dönem, Nietzsche’nin bilimi şiire yeğlediği, kabul edilmiş tüm inançları sorguladığı ve adeta Fransız Aydınlanmasının akılcı bir filozofu rolüne girdiği dönemdir. Bu dönemde Nietzsche’nin felsefesi pozitivist bir karaktere bürünmüştür. O ciddi bir metafizik eleştirisine girişir ve insan bilgisinin ve deneyiminin metafiziği gerekli kılan özelliklerinin, materyalist bir perspektifle açıklanabileceği doğrultusunda fikirler ortaya koyar. Nietzsche bu dönemde iyi ve kötü ayırımını topluma yararlılık – zararlılık ölçütü ile temellendirir. Yine bu dönemde Nietzsche, Greklerdeki “arkhe” anlayışına benzer bir şekilde arkhesi “ana-bir” olan, panteistik bir felsefi düşünce geliştirir. Nietzsche yine bu dönemde, Sils – Maria’dayken Ebedi Dönüş öğretisini geliştirmiştir.Buna göre, evrende her şeyin bir ebedi döngüsü söz konusudur.Eğer evren hem ileriye hem de geriye doğru sonsuzsa ve evreni oluşturan unsurlar da sınırlı ise, evrende oluşa gelen olaylar, bu sonsuz zaman içerisinde, tıpkı geçmişte defalarca tekrarlandığı gibi ileride de tekrar edecektir. Nietzsche, adeta bir içe doğma ile elde ettiği bu düşüncelerini, daha sonra Pers bilgesi Zerdüşt’ün diliyle aktaracaktır. Nietzsche’nin üçüncü dönemine bir geçiş niteliği olan bu sürecin diğer bir kitabı da, 1882’de yazdığı ve beşinci bölümünü ise ancak 1882’de ekleyebildiği,Die Fröhliche Wissenschaff (Şen Bilim) adlı eseridir.

Nietzsche’nin üçüncü ve son dönemi, Sils- Maria ‘da içine doğup Zerdüşt’ün diliyle aktarmayı tasarladığı projesi olan Also Sprach Zarathrustra (Böyle Buyurdu Zerdüşt) adlı eseriyle başlar.

Nietzsche’nin projesinin en önemli kısımlarından biri olan ve bir türlü tamamlamaya fırsat bulamadığı eserine ait notlar, kız kardeşi Elisabeth Förster tarafından toparlanıp, Nietzsche’nin ölümünden sonra, 1904’te [i]Güç İstemi İstemi adıyla yayınlanmıştır. Bir çok Nietzsche yorumcusuna göre, Güç İstemi tahrifata uğramış şaibeli bir eserdir.

BÖYLE BUYURDU ZERDÜŞT

Orijinal adı Also sprach Zarathustra olan eser, Nietzsche’nin en ünlü kitabı olmuştur. Bir kategoriye dahil etmesi zor olan kitap için Nietzsche “yazılmış en derin eser” tanımını yapmıştır. Ünlü filolog ve düşünürün felsefi görüşlerine önemli derecede ışık tutan Böyle Dedi Zerdüşt’te aforizmalara ağırlıklı biçimde yer verilmiştir. Zerdüşt’ün gözlemleri üzerine yorum yapan Nietzsche, üst insan ve Bengi dönüş kavramları üzerine yoğunlaşmıştır. Ve tıpkı eserin yazarının da dediği gibi bu eser yazıldıktan yüzyıl sonra gerçek anlamda değerlendirilmeye ve anlaşılmaya başlamıştır.

 

AHLAKIN SOYKÜTÜĞÜ ÜZERİNE: BİR KAVGA YAZGISI

Nietzsche’nin hayatının son yıllarında yazdığı eserleri arasındadır. 1887’de Temmuz ve Ağustos aylarında yazılan kitap, Kasım ayında da basılmıştır. Modern Avrupa kültürünün en önemli yapıtlarından biri olarak kabul edilen Ahlakın Soy kütüğü Üzerine: Bir Kavga Yazgısı’nda ahlak, din, ön yargılar, vicdan, suç, adalet, ceza gibi kavramlar ele alınmıştır. Ayrıca ünlü düşünür ve yazar, bu kitabı bir dönem sıkı dostluk kurduğu Paul Ree’nin bir eserini okuduktan sonra kaleme almıştır.

DECCAL

Yine son dönem eserleri arasında olan bir kitap daha! Orijinal adı Der Antichrist olan kitapta Nietzsche, Hristiyanlığı sert bir dille eleştirmiş, dindar bir ortamda yetişmiş olan ünlü kişilik dinle ilgili ne kadar bastırılmış düşüncesi varsa, bu eserinde kaleme almıştır. Ve önsözde Nietzsche, Deccal’i ancak Böyle Buyurdu Zerdüşt’ü anlayan kişilerin anlayabileceğini belirtmiştir. Buna ek olarak, Deccal’i 4 bölüm olarak planlayan Nietzsche, 1990’da zihinsel çöküş yaşamadan önce kitabın yalnızca bir bölümünü tamamlayabilmiştir.

KAYNAKÇA:

sosyolojisi.com

paratic.com

www.antoloji.com

www.biyografi.info

www.edebiyatvesanatakademisi.com

-Umay Rana Usta

 

1 YORUM

  1. Din felsefesi hakkında ve din hakkında kendi görüşlerinizi içeren bir yazıda yazarsanız çok sevinirim😜😘 seviliyorsun Umay. Biz hep seninleyiz❤️

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here