Gece gökyüzüne baktığımız zaman bize göz kırpan, parıldayan yıldızları görürüz. İçinde bulunduğumuz galakside kaç yıldız vardır dersiniz? Gök bilimciler 300-400 milyar yıldız olduğunu tahmin ediyor. Bu hayli büyük bir sayı ve evrende Samanyolu galaksimize yakın büyüklükte olan yaklaşık 300-500 milyar galaksi bulunuyor. Öyle ki evrendeki yıldızların sayısı dünyadaki tüm kum tanelerinin sayısından daha fazla. Bu durumda gökyüzüne baktığımızda her noktada yıldız görmemiz gerekir ve geceleri adeta gündüzmüşçesine aydınlık olması gerekir. Fakat durum hiç de böyle değil, geceleri gökyüzü karanlık. Peki neden? Olbers Paradoksu olarak adlandırılan bu sorunun asıl nedenine geçmeden önce gelin bunu geçmişteki astronomların nasıl cevaplandırdığına bakalım.

Tarihte bu soru, ilk olarak Kopernik’in 1576’da basılan eserinde geçer. Ondan sonra ise bu soruyu Kepler sormuştur. Kepler bu sorunun cevabını evrenin sonlu olması olarak açıkladı; ona göre yıldızların arasındaki karanlık, evreni çevreleyen dış duvarın karanlığıydı. Bir yüzyıl sonra ise Edmond Halley bu sorunun cevabını, evrenin sonsuz olduğu fakat uzaktaki yıldızlar çok silik olduğundan gözükmeyeceği olarak açıkladı. Ondan sonraki yıllarda İsveçreli gök bilimci Jean-Philippe de Cheaseaux yaptığı matematiksel hesaplamalarla Halley’in cevabının geçersiz olduğunu kanıtladı. Böylece Kepler’ın verdiği cevaba geri dönüldü; evren sonlu olmalıydı, aksi takdirde geceleyin karanlık olamazdı.

Ardından Heinrich Olbers, paradoksa ismini veren kişi, 1823’te yayınladığı makalesinde bu soruya farklı bir yanıt verdi. Uzayda yıldızlar arasında gaz ve toz bulutları olduğunu, bunların da yıldızlardan gelen ışığı örttüğünü yazdı. Bu noktada kendisinin bilmediği bir şey vardı, bir zaman sonra o tozlar ve gazlar emdikleri ışık nedeniyle parıldamaya başlarlar.

Daha sonraki yıllarda Edwin Hubble, önemli bir keşifte bulundu. Galaksi kümelerinin bizden uzaklaştığını gözlemleyerek evrenin genişlediğini kanıtladı. Bu gözleminden yola çıkarak evrenin ilk başlarda daha sıkışık olması gerektiği çıkarımında bulundu. Evren tek bir noktadan başlayarak devasa bir patlamayla genişlemiş olmalıydı. Artık buna “Büyük Patlama” diyoruz.

Yani gece karanlık olur çünkü evrenin bir başlangıcı vardır.

 

Işık saniyede yaklaşık 300.000 km gibi inanılmaz bir hızda hareket eder. Kozmik boyutlarda düşündüğümüzde ise o kadar etkileyici değildir, uzay çok geniştir. Bu nedenle evrenin yaşı yaklaşık 13.7 milyar yıl olduğu için ışıkları bize 13.7 yılda gelebilecek yakınlıktaki yıldızları/galaksileri görebiliyoruz sadece. Uzayın her an genişliyor olması ise aradaki uzaklığı arttırıyor. Dolayısıyla uzayı yalnızca evrenin yaşı izin verdiği ölçüde bilebiliyoruz.

Bu nedenle gökyüzünde görebileceklerimiz bütün evrenin yalnızca ufak bir bölümüdür. “Görünür Evren” dediğimiz bu bölgenin ötesini hiçbir şekilde göremeyiz. Ne kadar uzağa bakıyorsak o kadar geçmişe bakıyoruz demektir. Bu nedenle ışığın çıktığı kaynağın şimdiki halini değil, geçmişteki halini görürüz.

 

Evreka: Bir Düz Yazı Şiiri kitabının ilk sayfası var. Kitabın adı, şairi ve New York yazıyor.
(Evreka: Bir Düz Yazı Şiiri)

Peki bu paradoksu çözüme kim kavuşturmuştur? Bir bilim insani değil,şair olan Edgar Allan Poe’nun Evreka: Bir Düz Yazı Şiir adlı kitabında şöyle bir bölüm geçer ve Poe bu paradoksu çözen kişi olarak kabul edilir. Şöyle demiştir:

“Yıldızlar ardı ardına sonsuza dek uzansalardı, gökyüzünün arka planı düzgün bir arka plana sahip olurdu, çünkü o arka planda hiç yıldızın olmadığı tek nokta dahi bulunmazdı. Bu nedenle teleskoplarla baktığımızda sayısız yerde gözlemlediğimiz bu karanlıkları idrak etmenin tek çıkış yolu, görünmeyen arka planın, hiçbir ışının henüz bize ulaşmadığı kadar muazzam bir uzaklıkta olduğunu varsaymaktır.”   

 

 

‘Eğer Büyük Patlama’nın kanıtını görmek istiyorsak tek yapmamız gereken geceleyin gökyüzüne bakmaktır.’

BİLİMLE KALIN!

  

 

Kaynakça:

http://www.wiki-zero.net/index.php?q=aHR0cHM6Ly90ci53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvT2xiZXJzX1BhcmFkb2tzdQ

Jim al- Khalili,Paradoks& Bilimin En Büyük Dokuz Bilmecesi, Domingo Yayınları

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here